Sus Schrauwen

Het goed verscholen Gildenhuis in Merksem, dat lang stond te verkommeren, is door een groep enthousiaste vrijwilligers nieuw leven ingeblazen. “De invulling van het huis moet de sociale cohesie in de buurt bevorderen”, vertelt Sus Schrauwen, voorzitter van de vzw Sociaal Winkelpunt en mede-oprichter van de sociale kruidenier in Merksem. “Mensen kunnen hier samenkomen voor verschillende gelegenheden. We willen de beleving van het samenzijn zo optimaal mogelijk maken. Gezamenlijk initiatief nemen, samen delen en iedereen uit z’n hokje. Daar draait het om.”

 

Tuin op komst
“Momenteel zijn we heel actief bezig met de koer van het Gildenhuis te transformeren naar een groene recreatiezone.  De afgelopen jaren zijn we ons oor te luisteren gaan leggen in de buurt om te achterhalen hoe we de ruimte optimaal kunnen benutten. Zo krijgt de oude petanquebaan een make-over en zullen we een speelruimte voor kinderen voorzien. Ook komt er een terras. Verder leggen we nog een kruid- en moestuintje aan, waar de inwoners kunnen tuinieren. We gaan dit project ecologisch aanpakken: we willen het regenwater zelf opvangen en benutten. Midden september starten we met het aanleggen van de buurttuin.”

 

Sociale kruidenier
“Sociale kruidenier ‘t Winkeltje in Merksem is een van de winkels die ondersteund wordt door de vzw Sociaal Winkelpunt. De vzw ziet er onder andere op toe dat er kwaliteitsvolle producten in de winkels verkocht worden en dat er structurele samenwerkingen met diverse partners worden afgesloten. In Antwerpen zelf ondersteunt de vzw, behalve in Merksem, nog filialen in Ekeren en op het Kiel. Daarnaast behoren verschillende andere lokale werkingen in de provincie tot het netwerk. De sociale kruideniers zijn in volle opmars en bereiken een groot aantal klanten”, vertelt Sus.

 

“Ik ben in 2010 begonnen met de sociale kruidenier uit protest”, aldus Sus. “Als protest tegen armoede. Het idee is bij mij eigenlijk al jaren voordien beginnen rijpen. Toen vonden er rond Kerstmis jaarlijks informatieavonden rond armoede en kansengroepen plaats.  Maar dat waren eigenlijk voornamelijk praatbarakken. Er werd over het probleem gesproken, maar daar bleef het bij. Er werd geen actie ondernomen. Vanuit die praatgroepen zijn we dan iets beginnen doen. Na grondig voorbereidend werk en dankzij de steun van vrijwilligers is de sociale kruidenier in Merksem ontstaan.”

 


't Winkeltje

“Elke week melden nieuwe gezinnen zich aan bij de sociale kruidenier”
“Elke donderdag kunnen de klanten bij ons terecht voor hun boodschappen. Op woensdagnamiddag moeten de nieuwe klanten zich aanmelden. Elke week melden er gemiddeld twee nieuwe gezinnen zich aan bij ons. De doorverwijzing gebeurt altijd via een sociale dienst, zoals bijvoorbeeld het OCMW. Wij oordelen zelf niet of iemand al dan niet in aanmerking komt voor de sociale kruidenier. Aan de hand van de samenstelling en de grootte van het gezin, kan er voor een bepaald bedrag bij ons gewinkeld worden. Onze klanten krijgen dan een klantenkaart die zes maanden geldig is. Daarna wordt de situatie van elk gezin opnieuw geëvalueerd door de sociale dienst. Op basis daarvan wordt dan beslist of ze in aanmerking komen om nog eens zes maanden bij de sociale kruidenier te kunnen winkelen. Natuurlijk willen wij dat de mensen na die zes maanden weer naar een gewone winkel kunnen gaan. Bij behoorlijk wat gezinnen lukt dat om na dat halfjaar afscheid te nemen van de sociale kruidenier, maar er is ook een aanzienlijke groep wiens klantenkaart nog eens zes maanden moet worden verlengd.”

 

Ontmoetingslokaal
In het gezellige, warme ontmoetingslokaal kunnen de klanten van de sociale kruidenier in het gezelschap van een kop koffie hun ervaringen met elkaar delen. “Een bezoek aan de winkel gaat altijd gepaard met een tussenstop in het ontmoetingslokaal”, vertelt Sus. “De ontmoetingsfunctie blijkt een van onze grootste troeven te zijn.”

 


Ontmoetingsruimte sociale kruidenier 

Blinken
Ook sport, cultuur en andere vrijetijdsbestedingen komen ter sprake in het ontmoetingslokaal. “Uit die netwerkmomenten van de klanten, is het project ‘Blinken’ ontstaan. Die naam is een statement. Ze verwijzen ermee naar het feit dat ze wel iets kunnen, dat ook zij schitteren. We geven maandelijks een krant uit waarin gratis of goedkope vrijetijdsactiviteiten staan die in Merksem plaatsvinden, zodat de mensen toch kunnen deelnemen aan het openbare leven.”

 

“Dit project is heel belangrijk voor ons. Armoede en uitsluiting liggen immers heel dicht bij elkaar. Die exclusie is ook hetgene waarmee de mensen het het moeilijkst hebben. Wij willen de mensen op onze manier empoweren. Als je het gevoel hebt dat je geïsoleerd bent en er alleen voor staat, is het nog moeilijker om uit de situatie te geraken.”

 

40 gezinnen per week
“Je verzeilt snel in armoede. De publieke opinie denkt dat armoede verscholen is in een of andere wijk of dat het eigen is aan een bepaalde bevolkingsgroep, maar dat is niet zo. Uit bijna elke straat van Merksem is er al eens een inwoner bij ons langs geweest. Het is een diepgeworteld probleem dat bij verschillende bevolkingsgroepen speelt. De groep van de eenoudergezinnen in armoede is sterk gestegen de voorbije jaren. Maar ook de nieuwkomers en alleenstaande jongeren hebben het moeilijk. Een andere opvallende tendens is het stijgende aantal zelfstandigen dat failliet is gegaan die bij ons moeten komen aankloppen. Kortom, armoede is geen nicheprobleem. Zo’n veertig gezinnen komen wekelijks hun boodschappen doen bij ons. Bovendien zijn we er zeker van dat we nog niet eens alle mensen bereiken die onze hulp kunnen gebruiken. Mensen zijn geneigd om lang te wachten voor ze echt hulp gaan zoeken voor hun financiële problemen. Het is een natuurlijke reactie van de mens om zijn problemen eerst zelf proberen op te lossen.”

 

Wat kunnen we doen?
“Onze vrijwilligers hebben recht op en nood aan ondersteuning. Als je met kansengroepen wil omgaan, moet je goede informatie en begeleiding hebben. In de eerste plaats om het te kunnen volhouden, maar evengoed om niet te verzeilen in de houding ‘armoede, eigen schuld, dikke bult’. We zouden het dan ook waarderen als die ondersteuning structureler voorzien werd door de stad. Zo kan het netwerk van sociale kruideniers in de stad verder groeien en kunnen we meer mensen in armoede op een emancipatorische wijze helpen.”

 

“Wat er nu wel al voorzien wordt, en wat goed is, is een distributieplatform voor het verdelen van goederen aan sociale winkelpunten. Er kan uiteraard nog verder aan gesleuteld worden, maar het is een goed begin. Zo zou de stad bijvoorbeeld ondernemers kunnen sensibiliseren om overschotten niet weg te gooien maar ze via zo’n platform te herverdelen. Op die manier kan de stad ook zelf waken over de kwaliteit en erop toezien dat alles in goede handen terechtkomt.”

 

Iedereen thuis in A?
“Veiligheid, zekerheid en individualisme heersen nog te vaak in deze maatschappij. Er is weinig belangstelling voor de armoedeproblematiek en de benadering van mensen in armoede is vaak caritatief en stigmatiserend.  Het discours en de prioriteiten moeten keren. Mensen in armoede moeten op een volwaardige manier behandeld worden, met respect voor hun eigenwaarde. Er moet nog veel gebeuren om iedereen thuis te laten voelen in de stad,” besluit Sus. “Het wij-verhaal is nog niet geschreven in Antwerpen.”

 

Meer lezen over armoede in de stad ?

Lees meer