In de Kammenstraat bevindt zich ‘Amici – Coffee & Books’, een koffiebar die gerund wordt door volwassenen met een mentale beperking. Het sfeervolle terras van de bar is een schuiloord voor de rumoerige drukte van winkelstraat. Die rust maakt echter al snel plaats voor de vele koffieliefhebbers en dorstigen die hun weg naar de bar vinden. “Al sinds onze opening krijgen we heel veel volk over de vloer”,  weten Pieters Wieërs, coördinator van Amici, en barista Madelina Roth. “De locatie past dan ook perfect bij het project. De binnenkoer is heel gezellig, de sfeer is ongedwongen en de koffie is bijzonder lekker.”

 

Sant’Egidio

 

Pieter Wieërs is samen met Anne Dewulf coördinator van het project ‘Amici’, dat deel uitmaakt de gemeenschap van Sant’Egidio. “Sant’Egidio heeft tal van initiatieven voor en met kansengroepen. Zo werken we onder andere met daklozen, vluchtelingen, ouderen, kansarme kinderen en met mensen met een beperking”, vertelt hij. “Die groepen komen wekelijks samen in verschillende wijken van Antwerpen om samen te schilderen, musiceren en als vriendengroepen een warme thuis op te bouwen.”

 

“Er zijn ook dwarsverbindingen tussen de sociale initiatieven van Sant’Egidio. Zo worden onze taarten gemaakt door de bewoners van het woonzorgcentrum Simeon & Hanna. Ook aan de Antwerpse daklozen wordt gedacht. We bieden onze klanten de mogelijkheid aan om koffie voor een dakloze te kopen. We maken daar geen reclame voor, dat staat gewoon in onze kaart en is volledig vrijblijvend. We zijn nu twee maanden open en hebben al meer dan 100 gratis koffies mogen weggeven.”

 

 

Amici

 

“Op 1 juni hebben we onze deuren geopend. We zijn twee middagen per week open, donderdag en vrijdag van 14u tot 18u. Enkele maanden voor de opening heeft onze koffieleverancier Vascobelo een opleiding voor de werknemers ingericht. Ze volgden verschillende vormingen die nodig zijn om een koffiebar te openen. Zo hebben ze bijvoorbeeld koffie leren maken en servicegerichte technieken aangeleerd. Voor ons is het prioritair om goede koffie op hoog niveau te brengen, zodat onze mensen fier kunnen zijn op wat ze doen. We willen immers dat klanten voor onze koffiebar kiezen omdat je er lekkere koffie kan drinken, niet alleen omdat er toevallig volwassenen met een beperking werken.

 

Te voet van Kruibeke naar Antwerpen

 

“Ons team bestaat in totaal uit vijf werknemers met een beperking, barista Mae Esteban en enkele vrijwilligers die bijspringen. Zij houden mee het overzicht, zodat de klanten niet te lang moeten wachten. Van die vijf werken er sommigen een dag per week, anderen twee. Het hangt een beetje af van wat ze aankunnen”, legt Pieter uit. “We voelen dat het voor hen al een hele uitdaging is om tijdens die vier uren per dag goed en efficiënt te blijven werken. Daarenboven helpen ze ook nog voor openingstijd en na de sluiting om alles klaar te zetten en op te kuisen. Aan werkethiek is hier zeker geen gebrek. Neem nu Johan. Hij pendelt elke vrijdag van Kruibeke naar Antwerpen om in de koffiebar te komen werken. Toen de bussen enkele weken geleden staakten, geraakte hij niet ter in de bar. Hij besloot dan maar om zich te voet van Kruibeke naar Antwerpen te verplaatsen. Dat toont aan hoe belangrijk deze job voor hen is.”

 


Barista's Johan Van Buel en Mae Esteban

 

Werken op maat

 

“De arbeidsmarkt berust nog te veel in een alles-of-nietsmentaliteit. In de praktijk zien we dat er in de grijze zone nog veel kansen te rapen zijn. Daarom zoeken we naar een individueel traject voor iedereen. Volwassenen met een beperking kunnen veel als ze goed begeleid worden en voorbereid zijn. Dat gezegd zijnde, denk ik niet dat ze voltijds in het gewone arbeidscircuit kunnen meedraaien. Ik acht het wel zeker mogelijk dat de meerderheid in deeltijds verband aan de slag kan. Hier bekijken we op hun niveau de mogelijkheden die een opstap zijn naar werk. Amici stimuleert op een actieve manier inclusie in Antwerpen.”

 

Barista Madelina stemt in: “Het is moeilijk voor mensen zoals wij om het tempo van de gewone arbeidsmarkt te kunnen volgen. Ik heb eigenlijk altijd iets willen doen met kinderen, maar dat ging dan niet door mijn beperking. Voorts wou ik graag in een keuken aan de slag gaan, bijvoorbeeld als hulpchef. Daar was ik dan weer te traag voor. Ook in een beschutte werkplaats werd ik na elf jaar ontslagen. Intussen heb ik de opleiding tot barista gevolgd en ben ik aan de slag gegaan in de koffiebar. Daarnaast loop ik nu stage bij een kuisbedrijf. Maar ik heb wel gevraagd of ik zeker een dag per week hier mag blijven werken”, voegt ze er nog snel aan toe. “Ik werk hier heel graag. Als het kon, zou ik hier elke dag komen werken.”

 


Barista Madelina Roth

 

Iedereen thuis in ’t Stad?

 

“Ik heb de laatste jaren ondervonden dat inclusie een struikelblok blijft in België”, vertelt Pieter. “Op de zorg daarentegen, mogen we in het algemeen wel trots zijn. Kijk maar naar de talrijke instellingen, opvangcentra, dagcentra enzovoort die voorhanden zijn. Het blijft echter moeilijk om de combinatie te vinden tussen zorg en inclusie. Er zijn bijvoorbeeld afzonderlijke scholen en aparte werkplekken voor mensen met een mentale beperking. Maar waar kom je hen in het dagdagelijkse leven nog tegen? Daarom vinden wij dit project zo belangrijk: we willen netwerken bouwen tussen mensen en alle kansen die inclusie stimuleren aangrijpen. We willen dat mensen met en zonder beperking met elkaar in contact kunnen treden. Het contact is voor beide partijen enorm verrijkend. Daarom hebben wij ook gekozen voor deze locatie”, voegt hij eraan toe. “De Kammenstraat is immers een hippe buurt in het centrum van de stad waar veel passage is. Zo bereiken we een heel ruim publiek.”

 

 “Gelukkig wordt er de laatste jaren weer meer werk gemaakt van inclusief onderwijs. Inclusie tilt onderwijs naar een hoger niveau. Daar is echter een belangrijke voorwaarde aan verbonden: de inclusie moet voldoende ondersteund worden. Kijk maar naar andere Europese landen zoals Italië, Frankrijk en Duitsland, waar kinderen met bijvoorbeeld het Downsyndroom wel in het gewone onderwijs terechtkomen. Zij bewijzen dat inclusie in de klas – met de nodige bijstand – mogelijk is. Zonder extra hulp wordt het te zwaar voor leerkrachten. Die zijn overigens ook niet opgeleid om om te gaan met kinderen die met een moeilijke mentale problematiek kampen”, merkt Wieërs op.  

 

De verloning van volwassen met een mentale beperking is ook een pijnpunt . Ze verliezen immers hun uitkering als ze extra gaan werken. We moeten nog uitstippelen of en hoe we die regeling kunnen versoepelen. We zouden hen graag een gewoon loon geven. Dat is ook belangrijk voor hun eigenwaarde,” besluit hij.  

 

Toekomstmuziek

 

Over de toekomst van Amici kan Pieter nog niet al te veel kwijt, maar hij wil toch al enkele plannen prijsgeven: “We zijn van plan om in twee fases uit te breiden. In de eerste fase terras zullen we binnen uitbreiden en meer plaatsen voorzien. Ten tweede willen we in de toekomst ook op woensdag en zaterdag de deuren openen.”

 

“Daarnaast heeft het initiatief heel wat in beweging gezet in de rest van het land. Onze opvolging in andere windstreken is verzekerd. We hebben al bezoek gehad van mensen uit andere provincies die een soortgelijk project op poten willen zetten. Die positieve feedback is echt hartverwarmend. Op korte tijd hadden we meer dan 2000 volgers verzameld op Facebook. Dat we zoveel mensen bereiken en inspireren, dat doet deugd. Onze mensen zijn zo ongelooflijk fier, en terecht. Ze hebben iets wat wij missen in onze samenleving: enthousiasme, vriendschap en zorgzaamheid. Het is echt ongelooflijk hoe attent ze zijn. Voor die gelukkige gezichten, daar doen we het voor.”

 


Barista Annemie Janssens